U bent hier:   Start > Organisatie > Nieuws
  |  Inloggen

Details van het artikel



V6 Filosofie op pad


Lezing Martha Nussbaum in Denkcafé Rotterdam

Op zaterdagavond 10 december gaf de gerenommeerde en tegenwoordig één van de meest spraakmakende filosofen in de wereld, namelijk Martha Nussbaum, een lezing in het Denkcafé dat maandelijks wordt gehouden in Arminius te Rotterdam. De aanleiding van haar bezoek aan Nederland is de publicatie in het Nederlands van haar nieuwste boek Woede en vergeving. Onder begeleiding van Ellis Boogers en ondergetekende ging de v6 klas filosofie naar de lezing waarin Nussbaum inging op het universele thema: woede en vergeving.

De inspiratiebron voor haar lezing was de Griekse tragedie Oresteia waarin de Furiën (Griekse wraakgodinnen) van de Griekse godin Athena mochten blijven wanneer zij de bloeddorstige wraak hadden afgezworen. Dat deden ze en daardoor veranderden ze in Eumeniden die sindsdien het volk van Arthene beschermen. In haar lezing trachtte Martha Nussbaum ook tot een soortgelijke metamorfose te komen van woede: de wraakzuchtige en destructieve woede probeerde ze te transformeren tot een goede en creatieve kracht, zoals Athena de Furiën wist te transformeren tot Eumeniden die uiteindelijk heilzaam werden voor het Atheense volk.

Niet alleen de Griekse tragedie, ook Aristoteles inspireerde Nussbaum. Zij ging in haar lezing uit van zijn definitie van woede, maar gaf tegelijkertijd de onvolkomenheid ervan aan. Woede is volgens Aristoteles een pijn die jou wordt aangedaan, maar tegelijkertijd ook een pijn die gepaard gaat met genot; het genot namelijk van het vooruitzicht om wraak te kunnen nemen en de pijn te vergelden. Volgens Nussbaum leidt deze definitie tot blindheid. Want oog om oog, maakt immers iedereen blind.

Volgens Nussbaum is het juist de kunst om deze woede te gebruiken om een betere wereld te creëren. Historische figuren als Mahatma Ghandi, Martin Luther King en Nelson Mandela beheersten deze kunst. En zie dienen ons dan ook als voorbeeld. Want zij gebruikten de woede niet voor vergelding of voor bloeddorstige wraak, maar om zich te verzoenen met degenen die hen pijn hebben gedaan. Zo wordt de furieuze woede ‘eumenidisch’, en de wereld uiteindelijk beter. Met deze feelgood filosofie verlieten we zaterdagavond laat het Denkcafé.


Martijn Pieterse

Terug